Tỷ lệ nữ tham gia lao động cao, trình độ học vấn cao, nhưng gánh nặng chăm sóc vẫn chưa được chia lại tương ứng. Khoảng cách giữa hai vế đó là chủ đề của bài này.
Học vấn đã cân bằng
Tỷ lệ nữ trong bậc đại học ở mức ngang hoặc cao hơn nam, và điều này đã kéo dài nhiều năm.
Ở nhiều ngành trước đây thiên về nam như y, luật và kinh doanh, tỷ lệ nữ nay chiếm phần đáng kể.
Tham gia lao động cao nhưng có chỗ hụt
Tỷ lệ nữ đi làm cao ở nhóm tuổi trẻ, rồi giảm ở nhóm tuổi có con nhỏ trước khi tăng lại.
Đường cong đó nói rất rõ về nơi gánh nặng chăm sóc rơi xuống, và nó tồn tại bất kể trình độ học vấn.
Chính sách nghỉ sinh
Có chế độ nghỉ cho người mẹ và một phần nghỉ dành cho người cha, cùng ngày nghỉ chăm con nhỏ cho cả hai.
Phần nghỉ của người cha đã được mở rộng qua các lần điều chỉnh, với mục tiêu rõ ràng là chia lại việc chăm sóc chứ không chỉ hỗ trợ người mẹ.
Khoảng cách thu nhập giữa hai giới
Chênh lệch thu nhập trung bình vẫn tồn tại, và phần lớn được giải thích bằng khác biệt về ngành nghề, số giờ làm và gián đoạn sự nghiệp.
Phần còn lại không giải thích được bằng các yếu tố đó là phần đáng chú ý nhất, và nó thu hẹp chậm.
Hạ tầng trông trẻ
Mạng lưới nhà trẻ được mở rộng mạnh, nhiều nơi nằm ngay trong khu dân cư và có hỗ trợ chi phí theo thu nhập.
Đây là can thiệp có tác dụng trực tiếp nhất tới việc phụ nữ có tiếp tục đi làm được hay không sau khi sinh.
Khoảng cách trong lãnh đạo
Tỷ lệ nữ giảm dần khi đi lên các cấp quản lý, dù đầu vào cân bằng.
Nguyên nhân được nêu gồm gánh nặng chăm sóc, văn hoá làm việc nhiều giờ, và cả những định kiến ít được nói thành lời.
Quay lại làm việc sau gián đoạn
Có các chương trình hỗ trợ người rời thị trường lao động nhiều năm quay trở lại, gồm đào tạo lại và kết nối việc làm.
Rào cản lớn nhất thường không phải kỹ năng mà là cách nhà tuyển dụng nhìn một khoảng trống dài trong hồ sơ.
Việc nhà chưa chia đều
Các khảo sát về thời gian làm việc nhà cho thấy phụ nữ vẫn gánh phần lớn hơn, kể cả khi cả hai cùng đi làm toàn thời gian.
Việc thuê người giúp việc làm dịu bớt vấn đề với các hộ có điều kiện, nhưng không làm thay đổi cách phân công trong nhà.
Làm việc linh hoạt
Các hình thức làm việc linh hoạt về giờ giấc và địa điểm được khuyến khích, và đã phổ biến hơn nhiều sau các đợt thay đổi cách làm việc gần đây.
Đây là thay đổi có lợi cho cả hai giới, nhưng tác động rõ nhất tới nhóm đang gánh việc chăm sóc.
Người giúp việc và một câu hỏi chưa xong
Việc gánh nặng chăm sóc được chuyển sang lao động giúp việc nước ngoài giải quyết vấn đề cho hộ gia đình, nhưng không giải quyết vấn đề ở tầng xã hội.
Nó chỉ chuyển công việc ấy sang một nhóm phụ nữ khác, phần lớn cũng đang xa gia đình của chính họ.
Phụ nữ cao tuổi
Do tuổi thọ cao hơn và thời gian đi làm ngắt quãng, nhiều phụ nữ bước vào tuổi già với khoản tiết kiệm ít hơn.
Đây là hệ quả tích luỹ của những gián đoạn trong sự nghiệp, và nó chỉ lộ ra sau nhiều thập niên.
Phụ nữ trong khu vực công và chính trị
Tỷ lệ nữ trong nghị viện và các vị trí lãnh đạo khu vực công đã tăng qua các nhiệm kỳ, dù vẫn chưa cân bằng.
Sự hiện diện này có tác dụng kép: vừa đưa góc nhìn khác vào bàn ra quyết định, vừa tạo hình mẫu cho thế hệ sau.
Thay đổi đang diễn ra
Kỳ vọng của thế hệ trẻ về phân công trong gia đình khác rõ so với thế hệ trước, và điều đó đang dịch chuyển thực tế từ từ.
Chính sách đi theo hướng hỗ trợ sự dịch chuyển ấy, nhưng phần lớn thay đổi thật sự diễn ra trong từng gia đình chứ không trong văn bản.
Hỏi đáp
Tỷ lệ phụ nữ đi làm có cao không?
Cao, nhưng giảm ở nhóm tuổi có con nhỏ trước khi tăng trở lại.
Người cha có được nghỉ khi vợ sinh không?
Có, và phần nghỉ này đã được mở rộng qua các lần điều chỉnh chính sách.
Gửi trẻ có dễ không?
Mạng lưới nhà trẻ khá rộng và có hỗ trợ chi phí theo thu nhập gia đình.
Vì sao ít nữ ở cấp lãnh đạo?
Do gánh nặng chăm sóc, văn hoá làm việc nhiều giờ và các định kiến còn tồn tại.
