Có tầng bắt buộc và nhiều tầng tự chọn. Hiểu đúng ranh giới giữa chúng tránh được cả việc mua thiếu lẫn mua thừa — hai lỗi phổ biến như nhau.
Tầng bắt buộc lo gì
Bảo hiểm bắt buộc chi trả cho các chi phí điều trị lớn, tính theo mức của bệnh viện công có trợ cấp.
Phí đóng từ tài khoản tiết kiệm y tế, và mọi công dân lẫn thường trú nhân đều tham gia, kể cả người đã có bệnh từ trước.
Vì sao có gói bổ sung
Nếu muốn điều trị ở hạng cao hơn hoặc ở bệnh viện tư, tầng bắt buộc không đủ, và phần chênh lệch rất lớn.
Gói bổ sung do các công ty bảo hiểm cung cấp lấp phần chênh đó, với phí đóng tăng theo tuổi.
Phí đóng tăng theo tuổi
Phí của gói bổ sung được tính theo nhóm tuổi và tăng mạnh ở các nhóm tuổi cao, đúng lúc người ta cần nó nhất.
Vì vậy khi chọn gói, con số đáng nhìn không phải phí năm nay mà là bảng phí cho cả các nhóm tuổi phía trước.
Đồng chi trả trong gói bổ sung
Các gói bổ sung đều giữ một phần đồng chi trả, tức người bệnh vẫn phải trả một tỷ lệ chi phí.
Điều này là có chủ đích: gói chi trả toàn bộ từng tồn tại và đã dẫn tới chi phí tăng vọt, nên quy định hiện hành buộc phải giữ lại phần đồng chi trả.
Lỗi mua thừa
Mua gói cao nhất khi bản thân luôn chọn bệnh viện công là trả phí cho quyền lợi không dùng tới.
Phí gói cao tăng rất nhanh khi về già, đúng vào lúc thu nhập giảm — nhiều người phải huỷ gói ở tuổi sáu mươi sau khi đã đóng hàng chục năm.
Giới hạn chi trả và phần loại trừ
Mỗi gói có mức trần theo năm hoặc theo đợt điều trị, cùng danh sách những gì không được chi trả.
Phần loại trừ thường gồm thẩm mỹ, một số phương pháp chưa được công nhận rộng rãi và bệnh có sẵn chưa khai báo — đây là chỗ tranh chấp hay xảy ra nhất.
Lỗi mua thiếu
Ngược lại, chỉ dựa vào tầng bắt buộc rồi vào bệnh viện tư khi cấp cứu sẽ để lại hoá đơn rất lớn.
Hãy quyết định trước mình sẽ dùng hệ thống nào, rồi chọn bảo hiểm khớp với quyết định đó, thay vì chọn bảo hiểm rồi mới nghĩ.
Bệnh đã có từ trước
Tầng bắt buộc nhận mọi người, nhưng gói bổ sung của công ty tư có thể loại trừ hoặc tính phí cao hơn cho bệnh đã có.
Vì vậy mua sớm khi còn khoẻ luôn dễ hơn, và đây là một trong ít quyết định tài chính mà thời điểm quan trọng hơn số tiền.
Người nước ngoài cần gì
Người làm việc theo giấy phép không tham gia hệ thống bắt buộc, nên cần bảo hiểm riêng — thường do doanh nghiệp mua, nhưng phạm vi rất khác nhau.
Hãy đọc kỹ giới hạn chi trả, phần loại trừ và điều gì xảy ra khi hết hợp đồng lao động, ba điểm hay bị bỏ qua nhất.
Dùng tài khoản tiết kiệm y tế cho ai
Số dư trong tài khoản y tế cá nhân dùng được cho bản thân và cho người thân trực hệ theo quy định.
Điều này khiến khoản tiết kiệm của người đi làm trở thành chỗ dựa cho cả cha mẹ lẫn con cái, và nó giải thích vì sao mô hình cá nhân vẫn có yếu tố gia đình rất mạnh.
Bảo hiểm chăm sóc dài hạn
Ngoài bảo hiểm điều trị còn có cơ chế riêng cho trường hợp mất khả năng tự chăm sóc, chi trả hằng tháng khi đủ điều kiện.
Đây là rủi ro khác hẳn rủi ro nằm viện, và không nên cho rằng gói điều trị đã bao gồm nó.
Bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm bệnh hiểm nghèo
Đây là hai loại khác hẳn bảo hiểm điều trị: một loại chi trả cho người thân khi người được bảo hiểm mất, loại kia trả một khoản khi được chẩn đoán mắc bệnh trong danh sách.
Chúng bù cho mất thu nhập chứ không bù cho viện phí, nên đừng coi việc đã có gói điều trị là đã lo xong mọi rủi ro sức khoẻ.
Cách rà lại mỗi vài năm
Xem mình đã dùng gì trong ba năm qua, phí đang đóng bao nhiêu, và phí sẽ là bao nhiêu ở nhóm tuổi tiếp theo.
Ba con số đó đủ để biết nên giữ, nên hạ gói hay nên nâng, mà không cần tới tư vấn bán hàng.
Hỏi đáp
Bảo hiểm bắt buộc đã đủ chưa?
Đủ cho điều trị ở bệnh viện công có trợ cấp; muốn hạng cao hơn hoặc bệnh viện tư thì cần gói bổ sung.
Vì sao luôn có phần tự trả?
Để tránh lạm dụng dịch vụ và kiềm chi phí y tế tăng quá nhanh.
Người nước ngoài mua bảo hiểm ở đâu?
Qua doanh nghiệp hoặc mua riêng từ công ty bảo hiểm, cần đọc kỹ phạm vi chi trả.
Nên mua từ khi nào?
Càng sớm càng tốt, khi còn khoẻ, vì bệnh đã có từ trước ảnh hưởng tới điều kiện nhận bảo hiểm.
